Honds

Het is toch vreemd hoe vaak contradicties tegelijkertijd waar zijn. Zo zei Shakespeare 'What's in a name. That which we call a rose. By any other word would smell as sweet.' En dat klopt vast. Maar tegelijkertijd kan hetzelfde fenomeen door een andere naam een andere lading krijgen.
Cynisme is zo'n verschijnsel. Volgens de Van Dale spreken we van een 'levenshouding waarbij men afwijzend staat tegenover idealisme of geestdrift'. Het woord zelf komt uit het Grieks en betekent letterlijk 'hondsheid'. Maar dezelfde levenshouding wordt ook wel eens realisme genoemd (vaak door de 'hondse' cynicus zelf). Van Dale zegt 'levenshouding die van de waarneembare werkelijkheid uitgaat'. Zou iemand die uitgaat van de waarneembare werkelijkheid niet ook afwijzend tegenover idealisme en geestdrift staan? Of is dat slechts een connotatie?

Ik ben een idealist. Ik geloof dat mensen gelijkwaardig zijn en dat het mogelijk zou moeten en kunnen zijn om die gelijkwaardig ook in de praktijk te brengen. Zonder te hoeven indelen in have's en have not's, zonder de dwingende macht van the powers that be, en smijt er maar zoveel anglicismen tegenaan als je wil. Dat geloof ik en zal ik tot aan mijn laatste levensadem uitdragen! Men neme een beetje drama, een snufje pathos, nietwaar? Idealisme en vooral het spreken over idealisme gaat vaak gepaard met wat pathos, meer dan nodig zou zijn als we 'geen woorden, maar daden' willen. Enter wrevel.

De Nederlandse burger schijnt dei wrevel ook te voelen en rap cynischer te worden en steeds minder waarde te hechten aan de kernwaarden van deze samenleving. We worden bijna dagelijks doodgegooid met het gejammer over 'de kloof tussen burger en politiek'. Politici zijn onderling uitwisselbare, zakkenvullende leugenaars, volgens de meerderheid van de burgers. Niets zal ooit veranderen, alles zal bij hetzelfde blijven. The more things change, the more they stay the same.

Dit komt op mij over als enigszins puberaal. Ik mag ook nooit wat! Want is alles wel bij hetzelfde gebleven? Niet bepaald. Zelfs die vreselijke Nederlandse samenleving is een paradijs als je je vergelijkingsmateriaal wat breder kiest. Vergelijk Nederland met elk ander land buiten West-Europa, vergelijk het tijdperk met elk ander tijdperk en je zult zien dat het toch eigenlijk best goed gesteld is met ons. Toch?

Tijdens de "Oranjerevolutie" in Oekraïne een tijdje geleden en de "Rozenrevolutie" in Georgië daarvoor smaalde ik dat de zegevierende en feestende menigte al snel teleurgesteld zou worden. Dachten ze nou echt dat alles radicaal anders zou worden, dat hun levens onmiddellijk beter zouden worden? Ik voorspelde grootschalige corruptie, teleurstelling en cynisme.

Ik kreeg gelijk: in Georgië worden de salarissen van de parlementsleden betaald door de VS. Stel je dat eens even voor. Wiens belangen zouden de volksvertegenwoordigers behartigen? Wiens belangen zouden voorgaan? En wat is een democratie waard die haar eigen broek, de broek van haar belangrijkste institutie, niet kan ophouden? In Oekraïne werd onlangs bekend dat de zoon van de revolutionaire leider Joesjenko de rechten van de symbolen van die revolutie, zoals die oranje sjaal, had 'verworven' en exploiteerde. Kennelijk was de revolutie niet van degenen die (vreedzaam!) de machtswisseling hadden afgedwongen, maar van de have's. En gisteren werd bekend dat een ander icoon van die revolutie, de tot premier benoemde Julia Timoesjenko samen met haar hele kabinet is ontslagen wegens grootschalige corruptie.

Genoeg reden om honds te worden, zou je zeggen. Maar kijk nou eens verder. Tot in de jaren '70 heersten in Portugal, Spanje en Griekenland militaire dictaturen, tot in 1989 in heel Oost-Europa. Er waren Anjerrevoluties en Muurdoorbraken. Kijk naar het Spanje van nu, naar het Griekenland dat nog geen dertig jaar geleden werd bestuurd door fascistische kolonels en durf eens te zeggen dat alles bij het oude blijft. Ook daar is een lange weg bewandeld, inclusief slechte en corrupte leiders en terugslagen. Het wordt tijd om te waarderen wat we hebben. Om nu maar eens een Nederlands spreekwoord te verhaspelen: wie het grote niet eert, is zelfs het kleine niet waard.