Oriëntalistische kronkels, tunnelvisie en voetbal. De anatomie van een medialeugen - Deel 2

Op 16 november 2005 speelden de voetbalploegen van Turkije en Zwitserland een playoff-duel tegen elkaar, dat na afloop ontaardde in een vechtpartij. De manier waarop de Westerse media verslag deden van deze gebeurtenissen vormden volgens uw blogger een goed aangrijpingspunt om het moderne oriëntalisme onder de loep te nemen.

Nadat FIFA-preses Blatter in een emotionele persconferentie (daags na de gebeurtenissen) had aangekondigd dat er een groot onderzoek zou gaan plaatsvinden, waren bijna alleen de Zwitserse en Turkse media nog geïnteresseerd in het verdere verloop van de zaak. Een saillante uitzondering vormde een interview met FIFA-waarnemer Michal Listkiewicz in de Poolse krant Prezglad Sportwy, waarin deze, voordat hij had kunnen getuigen voor de onderzoekscommissie, stelde dat hij genoeg had gezien waarvoor Turkije gestraft zou moeten worden. Er was getrapt, geschopt en geslagen door de Turkse bondscoach en de Turkse spelers Emre, Alpay en Volkan. Volkan en bondscoach Terim zouden de deur van de kleedkamer van de scheidsrechter hebben ingetrapt. Dat hij voor al deze beschuldigingen geen bewijzen had, was de schuld van de Turkse politie die camerateams het filmen had belet. Listkiewicz vond dat de Turkse trainers en spelers die betrokken waren geweest 1 tot 2 jaar straf moesten krijgen. Aldus de Poolse pers.

Op 28 november begon het officiële onderzoek onder leiding van Sjeik Salman Bin Ebrahim Al Khalifa, de vice-president van het Disciplinaire Comité van de FIFA, aangezien de voorzitter een Zwitser was. De eveneens Zwitserse FIFA-perschef Andreas Herren sprak voor het onderzoek al van het grootste schandaal sinds het Heizel-drama. Bij deze gebeurtenis waren tijdens de EC-1 finale tussen Juventus en Liverpool in 1985, 39 doden gevallen, bij de rel in Turkije één gewonde. Hiermee gaf de FIFA (!) officieel aan dat de gebeurtenissen in Turkije zwaarder werden geduid dan die bij de wedstrijd Brazilië-Chili in 1989, waarbij er zelfs geschoten was en de Chileense keeper Rochas ketchup op zijn hoofd had gesmeerd om een verwonding te simuleren.

Gehoord werden allereerst de eerder genoemde Poolse FIFA-waarnemer Michal Listkiewicz en FIFA-veiligheidsfunctionaris Alan Hutchings. Listkiewicz stelde, in tegenstelling tot wat hij in de pers had beweerd, dat enkele spelers zich hadden misdragen en dat daarvoor voldoende bewijs was, maar dat er geen sprake was van het belagen van de scheidsrechters of intrappen van deuren. Ook vertelde hij dat hij de Zwitsers om 2.00 uur had moeten manen de kleedkamers te verlaten, aangezien die nog steeds feest aan het vieren waren onder het genot van bier en champagne. Hutchings gaf een surrealistisch aandoende getuigenis: de met de Zwitsers reizende veiligheidsman had zich geïntimideerd gevoeld door 'de blikken van mensen uitgedost met vlaggen en sjaals'.

Daarna werden achtereenvolgens Emre Belözoglu, de Turkse bondsvoorzitter Bicakci, official Aribogan (Tr), bondsofficial Gilleron (Zw), bondscoach Terim(Tr), bondscoach Kuhn (Zw) en Turkse official Davut Disli. Op 29 november werden gehoord: Zwitserse teamarts Grossen, bondsvoorzitter Zlczower (Zw), Volkan Demirel, Stephane Grichting, Raphael Wicky, Valon Behrami, Alpay Özalan, Stephan Meyer en Benjamin Huggel. Tenslotte kwam de Belgische scheidsrechter De Bleeckere aan de beurt.

Onderzoeksleider Al Khalifa begon met een vreemde opmerking: in antwoord op de Turkse aankondiging om naar het internationale sporttribunaal (CAS) te stappen als de uitslag van het FIFA-onderzoek negatief zou uitvallen, stelde de sjeik dat Turkije ook door het CAS veroordeeld zou worden met dit bewijs. En dat al voor het onderzoek!

De vragen van Al Khalifa wezen erop dat de FIFA vooral wilde weten of er sprake was van een georganiseerde aanval op de Zwitserse spelers. Aan de Turkse bondscoach werd zo ook gevraagd waarom hij voor de wedstrijd een handbeweging 'met zijn vuisten zwaaiend' had gemaakt naar het publiek, en of dat soms een afgesproken teken was. Deze vraag was een indicatie van hoe slecht het tribunaal voorbereid was: voor elke Turkse wedstrijd worden de favorieten van het publiek, sterspelers, populaire trainers e.d. naar de tribunes geroepen waar ze ritmisch met hun vuisten zwaaien. Vraag het aan Van Hooijdonk. Terim verklaarde dat hij zich geprovoceerd had gevoeld door de Zwitsers, die in Zwitserland hem en zijn spelers hadden geïntimideerd en beledigd. In Istanbul had Frei hem uitgescholden. Over de gebeurtenissen in de spelerstunnel wist hij weinig te vertellen.

Ook erg interessant was de getuigenis van De Bleeckere. De Belgische scheidsrechter gaf aan dat de wedstrijd relatief rustig was verlopen, dat het publiek zich niet ahd misdragen, dat hij of zijn assistenten op geen enkele wijze waren geïntimideerd of zelfs gewelddadig bejegend. Het enige wat hij had gemerkt van enige opwinding was wat geschreeuw voor hun kleedkamer, en hij had gehoord dat het de Turkse keeper Volkan was geweest. Er was niet tegen de deur getrapt.

Keeper Volkan gaf toe dat hij inderdaad had geschreeuwd, en wel "Why penalty?". Uit de ondervraging van Emre Belözoglu bleek dat hij niet voorkwam in de rapporten van scheidsrechters en waarnemers. Alpay Özalan gaf toe dat hij had geschopt en geslagen, maar vertelde ook dat hij reageerde op Zwitserse provocaties. Al met al gaf hij toe dat hij zich schuldig had gemaakt vanwege "een waas voor zijn ogen". Aanvullend werden ook de broers Hamit en Halil Altintop opgroepen door het tribunaal, aangezien sommige Zwitserse spelers hun namen hadden genoemd als voorbeeld van Turkse spelers die hen hadden geholpen en beschermd in de spelerstunnel. Beide broers gaven aan dat er een wederzijdse schermutseling was ontstaan die zij hadden geprobeerd te sussen.

Aanvoerder Johan Vogel zei dat de Zwitsers zich zeer bedreigd hadden gevoeld, dat de spelersbus was bekogeld met bierflesjes, en dat hij nog nooit zoiets had meegemaakt als in Istanbul. Vogel was kennelijk de Champions League-wedstrijd van PSV tegen Kaiserslautern vergeten waar het PSV-publiek het veld bestormde. Het geheugen helpt soms ook niet mee. Zwitserse official Gilleron vond dat alles de schuld was van de Turkse spelers en dat de Zwitsers geprovoceerd waren. De Zwitser Valon Behrami voelde zich wel bedreigd op het vliegveld, maar er was niet daadwerkelijk iets gebeurd. Verder vond hij de ophef erg overdreven en achtte een zware straf 'voor zulke simpele gebeurtenissen' onnodig. Benjamin Huggel kon moeilijk ontkennen dat hij had geschopt en geslagen, aangezien dat uitvoerig op beeld stond, maar beweerde dat hijzelf eerst was geschopt en wel door de nummer 8 van Turkije, Nihat. Al Khalifa vroeg hem of hij dit zeker wist, en hij bevestigde dat: hij had zijn rugnummer en naam gezien. Uit deze getuigenis bleek dat ook Huggel een slecht geheugen heeft: Nihat was geblesseerd en zat op de tribune!

Tot zover de openbare verhoren. Alle verhoren en getuigenissen zijn op te vragen bij het Disciplinaire Comité van de FIFA voor wie het zelf wel wil lezen. In deel drie een sociaalpsychologische analyse.