De vrijheid van bedreiging

Een andere van mijn lievelingsschrijvers is Salman Rushdie. Ik leerde hem natuurlijk kennen vanwege de toestand rondom zijn Duivelsverzen en kwam erachter dat de man een groot kunstenaar is. Niet iedereen schijnt ervan te houden, maar ik kan geen genoeg krijgen van de weidse beschrijvingen en complexe verhaallijnen. Ik kan geen genoeg krijgen van zijn ingewikkelde tapijten met Oosterse motieven en Westerse kleuren.

Je kunt je dus voorstellen hoe enthousiast ik ben dat er een nieuw boek van zijn hand is verschenen en hoe ik me verheugde op het interview dat hij aan NOVA gaf ter toelichting. Ik hoopte dat de man hetzelfde niveau van briljantie zou etaleren als hij in writing pleegt te doen. Maar niets van dat al. Mijn grote schrijver bleek geen grote denker of tenminste iemand die zich heeft verdiept op de thema's waarover hij spreekt. Veel verder dan campingfilosofie kwam Rushdie helaas niet. Wat dacht je van deze: de vrijheid van meningsuiting is absoluut, want zonder deze vrijheid bestaat geen enkele andere vrijheid.

Oppervlakkig bezien zijn we het daarmee allemaal eens natuurlijk. Iedereen moet zijn visie van de waarheid kunnen uiten zodat we door alle subjectieven te combineren een objectief verkrijgen. Maar absoluut? Het is toch niet moeilijk om aan te tonen dat ook deze vrijheid niet absoluut is, noch zou moeten zijn. De crux zit hem in het feit wat nou precies een mening is en wat niet meer. Zo wil minister Donner een wet die de apologie verbiedt, dat wil zeggen dat niemand meer geweldsdaden, oorlogsmisdrijven of genocide mag verheerlijken of rechtvaardigen. Maar wie zegt nou wat verheerlijking is en wat verklaring? En wie zegt nou wat terrorisme is en wat vrijheidsstrijd? Donner? Rushdie?

Ik ben tegen, en het dus eens met Rushdie in deze. Maar kijk eens naar het volgende voorbeeld: stel persoon Y vindt dat persoon X een minderwaardig persoon is. Is dat een mening? Of stel dat persoon Y eraan toevoegt dat persoon X voor zijn minderwaardigheid gestraft zou moeten worden? Wanneer Y stelt dat X de dood verdient hebben we het al over een bedreiging, en dat is gelukkig in Nederland verboden. Ook als zo'n bedreiging een fatwa heet. Is er daarmee een grens gesteld aan de vrijheid van meningsuiting? Ja, en we zijn het er vermoedelijk bijna allemaal mee eens. Maar stel nou dat persoon Y vindt dat bevolkingsgroep X minderwaardig is en daarvoor gestraft moet worden? Hebben we het dan over een mening of een bedreiging? Ik zal wel cynisch zijn als ik daarop stel dat dat afhangt van wie Y is en wie X.

Rushdie werd verder ook gevraagd de Nederlands situatie te bespreken. Zijn commentaren over mevrouw Hirsi Ali kon ik nog begrijpen. Hij noemde haar een indrukwekkend persoon en vond dat ze een belangrijk thema, de onderdrukking van de vrouw binnen de islam, aan de orde bracht. Dat laatste klopt natuurlijk en zal ook verklaren waarom vele progressieven nog achter Hirsi Ali aanlopen, maar een iets diepere blik zou hem en die progressieven hebben moeten leren dat er ulterior motives vermoed moeten worden.

Wat zou iemand die wat dieper kijkt zien dan? Om maar weer eens een Turks gezegde aan te halen: Vertel mij wie je vrienden zijn en ik vertel jou wie jij bent. Wie zijn Hirsi Ali's vrienden: onder andere Leon de Winter, de man die het etnocentrisme tot kunst heeft verheven, Afshin Ellian, de door haat verstikte Perziër, maar ook Geert Wilders. En laat die meneer Wilders nou net onlangs in de NRC geschreven hebben dat Nederland als reactie op de aanslagen in Londen de moslims in dit land, hij noemt het getal van 944.000, moet uitsluiten, en "laten zien wie de baas is in dit land." Is dat nou een mening of een bedreiging?

En laat ik nou eens mijn eigen grenzen flink oprekken en aannemen dat dit een mening is, zou mevrouw Hirsi Ali, en haar trouwe volgelingen, nou niet eens moeten aangeven wat zij van dit soort proto-fascistoïde onzin vindt? Ze heeft Wilders altijd als een politieke vriend beschreven en hem verdedigd met de stelling dat hij zich binnen het bestaande stelsel beweegt. Dat laatste bestrijd ik persoonlijk, want een oproep om mensen op grond van hun etnische afkomst uit te sluiten (zijn woorden niet de mijne) is evident ongrondwettelijk. En als Hirsi Ali daadwerkelijk de emancipatie van de moslims, en de vrouwen in het bijzonder, nastreeft, moet ze zich dan niet eens distantiëren van meneer Wilders?

Ik zou wel eens willen weten hoe de pseudo-progressieve fanclub van mevrouw Hirsi Ali hun emancipatoire denkbeelden rijmen met de niet zo emancipatoire kul van Wilders. Vertel mij wie je vrienden zijn en ik vertel jou wie jij bent. Ik weet genoeg.

Lievelingsschrijvers - 1

Schrijvers heb je in allerlei soorten en maten. Net als je soorten en maten in allerlei soorten en maten hebt. Veel boeken staan in de daarvoor bestemde kasten vanwege het hoge aanzien van degenen die ze geschreven hebben. Een Nobelprijs bijvoorbeeld is goede reclame. Nou, één ding kan ik je voorspellen: Chuck Palahniuk gaat nooit een Nobelprijs winnen, in ieder geval niet voor de literatuur. Maar zijn boeken zullen ook niet ongelezen verstoffen in je boekenkast.

Palahniuk schrijft vanuit zijn ingewanden, zo lijkt het. Zijn beschrijvingen, dialogen, monologen, alles rolt. Je blijft lezen, niet omdat je wilt weten hoe het verder gaat, maar omdat je ook blijft ademen zonder na te denken. Zijn stijl is zo verslavend als eten en drinken. En dan hebben we het nog niet over zijn thema's of karakters gehad. Wat dacht je van een aan sex verslaafde geneeskundestudent die werkt in een historisch themapark. Anachronismen (je horloge) worden in het park bestraft in stijl: aan de schandpaal. Maar echt aan de kost komt de hoofdpersoon in Choke door zich in restaurants moedwillig te verslikken. Er is altijd wel iemand die de Heimlich kent en je redt. Met een beetje acteerwerk zorg je er dan voor dat je redder zich verantwoordelijk voor je voelt en je ook financiëel wil ondersteunen.
Cynisch? No kidding! Dat gevoel zou je ook kunnen bekruipen als je leest over een journalist die een rijmpje heeft ontdekt waarmee je mensen kunt doden (Lullaby). Stel je eens voor dat iedereen waarop je boos bent dood zou neervallen. Maar bekend is natuurlijk vooral Fight Club, ook dankzij de briljante verfilming door Fincher (ook regisseur van onder andere Se7en). Maar hoe briljant de film ook is, het boek is echt nog beter.
Het verhaal gaat dat Palahniuk Invisible Monsters, het verhaal van een voormalig fotomodel wiens gezicht eraf is geschoten en haar vreemde nieuwe vrienden, uitgegeven trachtte te krijgen, maar overal nul op het rekest kreeg. Uit wraak schreef hij een onverfilmbaar boek dat te verleidelijk was om niet te verfilmen, Fight Club. Leuke wraak. De echte grap is dat Invisible Monsters ook daadwerkelijk zijn minste boek is en Fight Club één van zijn beste.
De persoon achter de schrijver, achter de hoofdfiguren moeten we misschien wel zeggen lijkt een bijna even verknipte figuur. Op de fansite The Cult wordt tussen de schrijftips en workshops van de man zelf door hevig gediscussieerd. Bijvoorbeeld over waarom hij zijn homosexuele geaardheid zo angstvallig verbergt en zelfs ontkent. Of waarom hij journalisten bedreigt die hem onwelgevallige stukken schrijven. Misschien omdat we te maken hebben met een getroebleerde persoon, maar misschien ook wel omdat een getroebleerde persoon interessanter is dan een niet-getroebleerde persoon. Volgens de Volkskrant is 'ie in zijn nieuwste, Haunted, definitief ontspoord. Genoeg reden om maar een te gaan lezen. Hoe dan ook: genoeg geluld. Lees Choke en je bent verslaafd. That is an order.


Copyrights foto's bij Chuck Palahniuk en 20th Century Fox (c).

Koortsdroom - Begin en Einde

Wie hem zag marcheren zou niet gedacht hebben dat hij in het duister liep. Bijna alles waarop hij ooit had vertrouwd had hem verraden, bijna al zijn hoop was illusie gebleken. Hem restte slechts één bron van licht: het vuur in zijn ogen.


Dit is voorlopig de laatste chunk Koortsdroom die hier gepubliceerd wordt. Het is voor een perfectionist als ikzelf ondraaglijk om iets wereldkundig te maken dat nog niet perfect is. Rijping vergt tijd.

Daarom zal deze blog gewoon weer een blog worden waarin de wereld bezien en becommentarieerd zal worden. Met humor en plaatjes, echt waar. Maar ook met vuur, echt waar!

Koortsdroom - 11

Aslan Aslanoğlu, de gevleugelde kameel, de leeuw, de zoon van een leeuw, liep door de straten alsof hij de straatstenen wilde mishandelen. Wie hem zag marcheren zou niet zeggen dat hij doelloos was, nergens hoefde te zijn, nergens werd verwacht. Met zijn vurige ogen strak op de horizon gericht beende hij door de Herestraat alsof God zelf hem had geroepen. De regen had iedereen die niet buiten móest zijn naar binnen gejaagd. De straten stroomden. Maar Aslan's ogen, zijn vurige ogen, stonden wijd open, de wolken tartend.