Het Papegaaiencircus

De in de vorige post geïntroduceerde term 'Papegaaiencircus' lijkt mij een goede kapstok om wat ongenoegen te ventileren. Ongenoegen over denkluiheid, over het zonder nadenken elkaar nakletsen.

De narigheid is wat mij betreft begonnen met Pim Fortuyn. Daarvoor hadden we ook al narigheid, maar Fortuyn heeft zo zijn best gedaan om die te bundelen en zelfs te katalyseren dat zijn opkomst wel als beginpunt mag gelden. De analyses over de persoon, zijn opkomst, maar vooral de redenen achter die opkomst stapelden zich de afgelopen jaren op. Maar, laat ik eens mild zijn, de gebeurtenissen waren kennelijk nog te dichtbij en die analyses waren volledig conform de nieuwe politieke-correctheid. Fortuyn was geen racist en zijn opkomst kwam door zijn flamboyante outsiderschap, zo luidden de conclusies in koor, dan wel canon.

Dat was best begrijpelijk: eerst was Fortuyn uitgekotst zonder in te gaan op zijn ideeën, maar werd hij niettemin, of misschien juist daardoor, immens populair onder sommige groepen. De media probeerden te wennen aan die populariteit en waren intussen ook niet immuun voor de hap-snap-aantrekkingskracht van Fortuyn's ideeën. Hij werd steeds welwillender gesponsord door vooral de commerciële omroepen, die van zichzelf al weinig moeite hebben met oppervlakkigheid en korte termijn aantrekkingskracht. En juist op het moment dat Fortuyn met zijn lijst een daverende verkiezingsoverwinning zou gaan boeken en hij op zijn merites zou worden gaan beoordeeld werd hij vermoord.

Een schok ging door het land. Nederland zou zijn onschuld verloren hebben. Ik zou die morele ontmaagding eerder geplaatst hebben bij grootscheepse slavenhandel, kolonialisatie en massamoord in Indonesië, welwillende medewerking aan de holocaust of dergelijke episodes, maar dat geheel terzijde. Nederland was zijn onschuld verloren, om maar even verder te papegaaien, daar waren we gebleven. Iedereen die ooit kritiek op Fortuyn had, was nu in één klap medeplichtig aan moord. Grote voorvechters van 'het vrije woord', zoals Theo van Gogh, waren plots van mening dat de critici van Fortuyn hem hadden gedemoniseerd. In dat klimaat was het niet vreemd dat de meningen over hem niet konden rijpen. Kinderen die sterven, blijven altijd kinderen. Fortuyn had Nederland opgeschud, alles bespreekbaar gemaakt, het politiek-correcte denken doorbroken. De tijd van pappen en nathouden was voorbij. Ik word bijna duizelig van het gepapegaai.

Nu, meer dan vier jaar later, wordt de tijd wat mij betreft rijp om de heiligverklaring van Pim Fortuyn eens wat kritischer te bekijken. In het boek 'In de greep van de angst' probeert journalist (en expert op het gebied van extreem-rechtse bewgingen) Rinke van den Brink dat. Hij vergeleek populistische bewegingen (Pim was geen populist!) in verschillende Europese landen met elkaar en kwam tot de conclusie dat Fortuyn vrijwel dezelfde ideeën en zelfs kreten uitte als de door hem afgewezen Flip de Winter van het voormalige Vlaams Blok. Fortuyn's ideeën over immigratie en integratie zijn volgens Van den Brink (maar ook volgens uw blogger) xenofoob en rechts-populistisch. Zijn sociale en economische plannen waren juist ultraliberaal (hij stond een soort 19e eeuws superkapitalisme voor) en zouden zeer ten nadele geweest zijn van het grootste deel van zijn electoraat: de teleurgestelde (voormalige) arbeiders.

Laat ik mijn stekelige mening hierover maar eens geven: ik lach mij een persoonlijke kriek over alle dwazen die zoeken naar het element van Fortuyn's persoonlijkheid dat hem tot een succes zou hebben gemaakt. Het was niet Fortuyn die de boodschap aan de man bracht, maar de de boodschap die hem aan de man bracht. Etnocentrisme, xenofobie en naïeve racistische denkbeelden zijn wijdverbreid. Sociaal-psycholoog Van Oudenhoven claimt dat een kwart tot een derde van elke populatie zulke denkbeelden heeft. In een gepamperde samenleving als Nederland lopen de marges op door frustraties over het feit dat politieke-correctheid (eigenlijk het correct en genuanceerd weergeven van complexe situaties) werd uitgelegd als censuur. Tel daar de weerzin bij op die het gevolg was van 9/11 (over papegaaien gesproken) en daar heb je je electorale draagvlak. Fortuyn zag de kans en greep hem om zijn tomeloze ambities waar te maken.

Ik waak ervoor mensen een label op te plakken. Het is gevaarlijk de gedragingen van mensen toe te schrijven aan hun inborst. In plaats daarvan kun je beter die gedragingen zelf becommentariëren. Fortuyn heeft ervoor gezorgd dat bevolkingsgroepen in Nederland van elkaar verwijderd zijn, uit electoraal opportunisme. Fortuyn heeft alle moslims in Nederland in één hok opgesloten door een reprise op de Dolkstootlegende te uiten. En daardoor heeft hij een hele meute copycats geïnspireerd. Nederland hoefde niet opgeschud te worden. Er was wèl behoefte aan een vrijere discussie zonder censuur. Maar per saldo is Nederland nu slechter af dan het voorheen was. Fortuyn was misschien geen racist, maar hij gebruikte racistische ressentimenten om kiezers achter zich te krijgen. Zijn economische ideeën waren utopische onzin, zijn sociale plannen niet meerdan oppervlakkige en populistische kretologie.

De moord op hem was zeer betreurenswaardig. In eerste plaats om het verlies van een mensenleven. Maar in de tweede plaats ook vooral omdat zijn plannen nooit tot uitvoering konden worden gebracht. Zo kon noch de analyse van zijn aanhangers, namelijk dat het de redding van Nederland zou betekenen, noch die van tegenstanders zoals ikzelf, namelijk dat het oppervlakkige Scheisse was, in vivo beoordeeld worden. Ik geloof dat inmiddels langzamerhand beseft mag worden dat de tragische moord op Fortuyn zijn ideeën niet sanctioneert. Noch doet al het gepapegaai daarna dat.

Het Papegaaiencircus gaat een cyclus worden, waarin wij aan zullen geven dat wij wél zelf wensen na te denken. Zeepbellen zullen worden doorgeprikt, een reinigende werking voorspeld. U bent gewaarschuwd!

De Kloof

Het publieke discours, het openbare debat, of hoe je het ook allemaal wilt noemen is de arena waarin de ideeën strijden, waar meningen botsen etcetera en meer van dat gelul. Dat is in ieder geval de romantische definitie. Ik heb daar, zoals u al verwacht had, een afwijkende mening over. Het publieke discours is in mijn ogen een papegaaiencircus. Wat we vooral doen is elkaar napraten en dat herhalen, totdat er een nieuwe trend is. Dan staat een nieuwe papegaai op en gaan we die allemaal na-lorren.'Keihard aanpakken!' 'Doodknuffelen' Ach, je kent ze zelf wel.

Zo wordt er al sinds de Heilige Pim doorgeëmmerd over de Kloof. Er zou een vertrouwenscrisis bestaan tussen 'het volk' en 'de politiek'. Daar zit weliswaar een kern van waarheid in, maar als grand idea is het feitelijk nonsens. Want er bestaat geen 'volk' en er bestaat geen 'politiek', er bestaan machtsblokken en er bestaan groepen achter die machtsblokken. Wat we politiek noemen is de poging beleid dat goed is voor machtige groepen te verkopen als goed voor grote groepen. Maar daarover later meer.

Gisteren spraken onder andere de leiders van VVD en D'66, Van Aartsen en Dittrich, over deze Kloof. Van Aartsen wist wel waar aan het lag, de mensen wilden minder inmenging van Europa. Dittrich wist het ook, we moesten meer kunnen kiezen, dan kwam het goed. Tijdens datzelfde debat vertelde Van Aartsen tussen neus en lippen door dat de VVD tegen de kilometerheffing was. Nu kan mij die kilometerheffeing feitelijk aan mijn popo roesten, maar het geeft maar weer eens aan hoeveel zo'n Van Aartsen ervan begrijpt. Let wel, eerst was de VVD tegen. Het was te duur of zoiets. Eigenlijk wisten ze dat het wel moet maar klinkt het alsof de automobilist meer moet gaan betalen en daar werkt de VVD (de auto-partij bij uitstek) liever niet aan mee. Is namelijk niet electoraal opportuun.

Toch gingen ze het maar eens onderzoeken. De bijbehorende minister Peijs was eigenlijk ook tegen, want veel teveel werk en je wordt er zo impopulair van, maar kreeg te horen van een breed panel (van ANWB tot milieubeweging) dat kilometerheffing toch de enige manier was om de files tegen te gaan en de milieubelasting te beperken. Iedereen was ineens voor! Zelfs de VVD! Sterker nog: de VVD diende een motie in om wat meer haast te maken, het ging allemaal te langzaam! Toch besloot het kabinet het maar niet te doen, want teveel werk en je wordt er zo impopulair van, en liet het over aan een volgend kabinet.

En nu, plotseling, en het heeft echt helemaal niets te maken met de naderende gemeenteraadsverkiezingen hoor, was de VVD toch maar weer tegen! En wel definitief. En nogmaals, dat heeft absoluut niets te maken met het feit dat een heleboel VVD-ertjes hun plek in de gemeenteraad zouden verliezen ofzo, helemaal niets!

En wat ik van die meneer Dittrich vindt of van zijn geloofwaardigheid heb ik hier al vaker verteld. Wie woordbreuk pleegt en een coalitie mogelijk maakt die hij heeft beloofd niet mogelijk te maken, moet echt niet over de geloofwaardigheid van de politiek beginnen. Dittrich is de Kloof in persoon, hoe zou hij hem kunnen bestrijden. Over het feit dat de gezinnen die tweemaal modaal verdienen (€60.000 per jaar) de grootste vooruitgang toegeschoven krijgen volgend jaar zegt meneer "Wie hard werkt hoort ook meer te krijgen". Want wie minder verdient, werkt gewoon minder hard! En dat van de leider van de 'links-liberalen'.

Maar goed, wiens schuld is het dat zwabbers als Van Aartsen en Dittrich dit land regeren? We kunnen wel allemaal denken dat democratie bestaat uit het mogen kiezen van van alles en nog wat, maar vergeten we dan niet onze eigen verantwoordelijkheid? Dienen wij onze denkbeelden niet te onderbouwen, moeite te doen om erachter te komen wat we moeten denken en waarom?

In Volkskrant Magazine vorig weekend stond een interview met Hans Teeuwen. Teeuwen was vroeger een cabaretier, nu is hij 'vriend van Theo'. In die hoedanigheid had hij ook zo zijn ideeën over fundamentalisme: dat had niets maken met armoede en dergelijke, met fundamentalisten kon je niet praten. Hoe had Hans Teeuwen dit allemaal uitgedacht? Wanneer had hij zich verdiept in het vraagstuk? Hij las toch geen boeken over het thema toen hij op podium vertelde hoe hij de koningin 'in haar reet neukte'? Wat is de mening van Hans Teeuwen waard?

Laat ik duidelijk zijn: die fundamentalisten verdienen wat mij betreft de behandeling die Teeuwen voor de koningin voorzien had, in ieder geval figuurlijk. Maar iemand wiens enige argument is dat de tegenstander irrationeel zou zijn, neemt ook zichzelf niet serieus. Wie niet wil begrijpen dat de wereld genuanceerder is dan in een zwart-wit cartoon, dat er gekken bestaan, maar ook sympathisanten, ieder met hun drijfveren en sommigen nog wel te redden, die wens ik dan ook niet serieus te nemen. Ik filter.

De Kloof komt van twee kanten. Enerzijds zijn er de machtsgeile politici die maar één principe lijken te kennen, namelijk 'de ene hand wast de andere', en aan de andere kant hebben we de denkluie burger, die niet de moeite doet zich in de ander te verplaatsen. Het is een illusie om te denken dat de Kloof ooit zal verdwijnen. Sterker nog: het is zelfs een illusie om te denken dat hij ooit niet heeft bestaan. Get over it.

Copyrights foto bij Hans Teeuwen (c)

Nieuwe Voetbalnamen

Het is weer tijd voor (zeer) kinderachtige humor: nomen est omen, en zelfs de namen van voetballers betekenen eigenlijk iets! Ben je ook een amateur-etymoloog, doe mee! Het grootste deel van de onderstaande naamverklaringen zijn overigens van de grootmeester Janniko.

Plugboer: Vol. kabelexploitant

Laponder: Z-Afr. incontinentieluier

Bodnar: Magy. veilingmeester

Ikedia: dwergendivisie van een Zweedse Meubelgigant

Medunjanin: Fr. aartstwijfelaar (Meedoenjaneen)

Schaars: Med. anale uitslag met hevige jeuk.

Snoyl: barg. prostituée die gespecialiseerd is in bep. bijzondere handelingen, fetish-callgirl

Kruiswijk: barg. rosse buurt

Tiktak: barg. pepermuntsnoepje. Ook: pil, medicijn

Charisteas: Oud Grieks uitroep om aan te geven dat een genotsmiddel klaar is.

Lett.: Char is teas! (De thee is klaar!)

Feher: Hon. Borstel om de grond te vegen. Ook: sprookje

Galasek: Cz. (enkelv.) Gemeenschap na feestavond. Ook: melkpoeder

Reuser: Ned. (vergrotende trap) Persoon van buitengewone proporties

Nog niet bevredigend beschreven: Majstorovic, Tiendalli, Grygera, Vonlanthen en Bouaouzan. We verwachten uw inzendingen.

Toevoegingen van Jimbo:

Afellay: Mar. goedkoop. Lett.: 'voor een appel en een ei'

Schuurman: barg. (m) liefhebber van dansen op langzame muziek, ook wel "slijper"

Fledderus: Gron. nomadische sovjet

N'Kufo: afk. Nederlandse Kampioenschappen Unindentified Flying Objects

Toevoegingen van David:

Amoah: Gron. spottende weigering, uiting van ongeloof. Ook wel: 'Mwoah!'

Greene: oud-Eng. zeer kort geschoren grasveld bij golf

Tommaso: rode, onsympathieke vrucht

Honds

Het is toch vreemd hoe vaak contradicties tegelijkertijd waar zijn. Zo zei Shakespeare 'What's in a name. That which we call a rose. By any other word would smell as sweet.' En dat klopt vast. Maar tegelijkertijd kan hetzelfde fenomeen door een andere naam een andere lading krijgen.
Cynisme is zo'n verschijnsel. Volgens de Van Dale spreken we van een 'levenshouding waarbij men afwijzend staat tegenover idealisme of geestdrift'. Het woord zelf komt uit het Grieks en betekent letterlijk 'hondsheid'. Maar dezelfde levenshouding wordt ook wel eens realisme genoemd (vaak door de 'hondse' cynicus zelf). Van Dale zegt 'levenshouding die van de waarneembare werkelijkheid uitgaat'. Zou iemand die uitgaat van de waarneembare werkelijkheid niet ook afwijzend tegenover idealisme en geestdrift staan? Of is dat slechts een connotatie?

Ik ben een idealist. Ik geloof dat mensen gelijkwaardig zijn en dat het mogelijk zou moeten en kunnen zijn om die gelijkwaardig ook in de praktijk te brengen. Zonder te hoeven indelen in have's en have not's, zonder de dwingende macht van the powers that be, en smijt er maar zoveel anglicismen tegenaan als je wil. Dat geloof ik en zal ik tot aan mijn laatste levensadem uitdragen! Men neme een beetje drama, een snufje pathos, nietwaar? Idealisme en vooral het spreken over idealisme gaat vaak gepaard met wat pathos, meer dan nodig zou zijn als we 'geen woorden, maar daden' willen. Enter wrevel.

De Nederlandse burger schijnt dei wrevel ook te voelen en rap cynischer te worden en steeds minder waarde te hechten aan de kernwaarden van deze samenleving. We worden bijna dagelijks doodgegooid met het gejammer over 'de kloof tussen burger en politiek'. Politici zijn onderling uitwisselbare, zakkenvullende leugenaars, volgens de meerderheid van de burgers. Niets zal ooit veranderen, alles zal bij hetzelfde blijven. The more things change, the more they stay the same.

Dit komt op mij over als enigszins puberaal. Ik mag ook nooit wat! Want is alles wel bij hetzelfde gebleven? Niet bepaald. Zelfs die vreselijke Nederlandse samenleving is een paradijs als je je vergelijkingsmateriaal wat breder kiest. Vergelijk Nederland met elk ander land buiten West-Europa, vergelijk het tijdperk met elk ander tijdperk en je zult zien dat het toch eigenlijk best goed gesteld is met ons. Toch?

Tijdens de "Oranjerevolutie" in Oekraïne een tijdje geleden en de "Rozenrevolutie" in Georgië daarvoor smaalde ik dat de zegevierende en feestende menigte al snel teleurgesteld zou worden. Dachten ze nou echt dat alles radicaal anders zou worden, dat hun levens onmiddellijk beter zouden worden? Ik voorspelde grootschalige corruptie, teleurstelling en cynisme.

Ik kreeg gelijk: in Georgië worden de salarissen van de parlementsleden betaald door de VS. Stel je dat eens even voor. Wiens belangen zouden de volksvertegenwoordigers behartigen? Wiens belangen zouden voorgaan? En wat is een democratie waard die haar eigen broek, de broek van haar belangrijkste institutie, niet kan ophouden? In Oekraïne werd onlangs bekend dat de zoon van de revolutionaire leider Joesjenko de rechten van de symbolen van die revolutie, zoals die oranje sjaal, had 'verworven' en exploiteerde. Kennelijk was de revolutie niet van degenen die (vreedzaam!) de machtswisseling hadden afgedwongen, maar van de have's. En gisteren werd bekend dat een ander icoon van die revolutie, de tot premier benoemde Julia Timoesjenko samen met haar hele kabinet is ontslagen wegens grootschalige corruptie.

Genoeg reden om honds te worden, zou je zeggen. Maar kijk nou eens verder. Tot in de jaren '70 heersten in Portugal, Spanje en Griekenland militaire dictaturen, tot in 1989 in heel Oost-Europa. Er waren Anjerrevoluties en Muurdoorbraken. Kijk naar het Spanje van nu, naar het Griekenland dat nog geen dertig jaar geleden werd bestuurd door fascistische kolonels en durf eens te zeggen dat alles bij het oude blijft. Ook daar is een lange weg bewandeld, inclusief slechte en corrupte leiders en terugslagen. Het wordt tijd om te waarderen wat we hebben. Om nu maar eens een Nederlands spreekwoord te verhaspelen: wie het grote niet eert, is zelfs het kleine niet waard.

Zappa for President!

In onze Muzikale Fruitmand verdient de naar mijn bescheiden (?) mening grootste 20ste eeuwse Amerikaanse componist Frank Zappa een ereplaats. Frank Vincent Zappa was een oorspronkelijke componist, een virtuoze gitarist, een scherpe observator en een nog scherpere tekstschrijver. Zappa streed zijn hele leven tegen de hypocrisie en het dwangmatige conformisme in de Amerikaanse samenleving. Helaas stierf hij veel te vroeg in 1992, voordat hij zijn voornemen om zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen kon verwezenlijken. Zie je het voor je? And here comes the icepick in the forehead!

Onze Frank werd geboren in 1940 in Baltimore, VS. Zijn vader was een op Sicilië geboren Grieks-Arabische wiskundige, chemicus en metereoloog, zijn moeder was van Frans-Italiaans-Duitse oorsprong. Doe dat maar eens na. Het gezin verhuisde vanwege Frank's astma naar Californië. Pa's werk als chemicus in een gifgasfabriek (elk gezinslid had een eigen gasmasker aan de muur hangen, voor het geval dat!) en het desolate culturele leven in de Mojave vormden de jonge blaag. Zappa ontwikkelde een vreemde liefde voor de nog veel vreemdere (klassieke) muziek van Edgar Varèse. Trust me on this. Ter illustratie: op zijn 15de verjaardag kreeg hij van zijn moeder 5 dollars, die hij in zijn geheel spendeerde aan een telefoongesprek met zijn idool. Helaas was Varèse op tour in Europa, maar zijn vrouw was een goede troostprijs.

Een discografie van Zappa is moeilijk te geven aangezien zelfs hij niet meer wist wat hij allemaal gemaakt had. Maar als officiëel begin kunnen we het belachelijke Freak Out wel beschouwen van Frank Zappa and the Mothers of Invention uit 1966 (het sterfjaar van Varèse, by the way). Op dit album freakten Frank en de zijnen inderdaad uit met post-moderne Doo-Wop en rebelse teksten (Trouble Every Day!). Wisten de mensen veel wat er nog allemaal zou volgen. Om te beginnen vier-en-zestig officiële muziekalbums, acht films, twee boeken en een symfonie. En de rest, zeg maar. Zappa was een hyperactief multi-talent, dat zocht naar manieren om zichzelf tot uitdrukking te brengen. Highlights vormden onder andere We're only in it for the money (1968) waarin The Beatles en het hippie-confromisme te kakken werden gezet en Joe's Garage (1979), waarin vooral de sexuele moraal het moet ontgelden. Wil je meer over 's mans persoonlijke geschiedenis weten, kijk dan bij Wiki, of op Zappa.com.

Naar Zappa luisteren is werken. Zappa vond niet dat je muziek gedachteloos mocht consumeren, zoals je eigenlijk niets gedachteloos zou mogen consumeren. Zappa haatte gedachteloosheid, hypocrisie, kuddegedrag. Door zijn strijd tegen organisaties als Parents Music Resource Center (PMRC), die de stickers Explicit Lyrics! op cd's laten plakken zodat lieve kindertjes niet worden vergiftigd met vieze teksten, nou door die strijd dus werd de erkenning van Zappa als muzikaal genie geblokkeerd. Dat zijn uitgesproken mening over muziekjournalistiek "People who can't write interviewing people who can't talk for people who can't read'' hem daarbij niet echt hielp, lijkt me duidelijk. Wat ook niet echt hielp was Zappa's bijna dwangmatige neiging om idiote muziek te maken. Sommige albums zijn gewoon echt niet te pruimen en elk album bevat nummers die niet te pruimen zijn.

Neemt niet weg dat de man fantastische (Absolutely Free), vaak bijzonder grappige (Why does it hurt when I pee?), soms wonderschone (The Yellow Shark), altijd prikkelende muziek (Let's make the water turn black) heeft gemaakt. En dat 'ie ontegenzeggelijk één van de coolste mensen ooit was.

En wil je hem nog eens live horen (!): zoons Dweezil en Ahmet spelen in november (ik geloof in Paradiso) Zappa plays Zappa.